Veilige chirurgie zou geen luxe mogen zijn. Dat is de overtuiging waarmee anesthesist Ellen Thys twee weken aan boord stapte van de Global Mercy in Sierra Leone. Wat begon als een medische vrijwilligersmissie, groeide uit tot een ervaring die haar niet alleen als arts, maar ook als mens veranderde. Over uitdagende operaties, internationale samenwerking, hartverscheurende keuzes en een zevenjarige jongen die ze nooit meer zal vergeten.

Ellen werkt in België als anesthesist, een beroep waarin veiligheid, precisie en comfort centraal staan tijdens de meest kwetsbare momenten van een patiënt. Enkele jaren geleden maakte ze via een Belgische donateur kennis met Mercy Ships.

Wat sprak je meteen aan?

De combinatie van hoogstaande medische zorg en de enorme menselijke betrokkenheid. Mercy Ships zet zich in voor mensen die anders nergens terechtkunnen. Dat raakte me onmiddellijk.

Die keuze voelde dan ook vanzelfsprekend.

Ik ben ervan overtuigd dat veilige chirurgie geen luxeproduct mag zijn, maar een basisrecht. Wij beschikken in België over fantastische medische voorzieningen. Als ik mijn kennis kan inzetten voor mensen die daar geen toegang toe hebben, geeft dat enorm veel betekenis aan mijn werk als arts.

Leven aan boord: vroeg op, hard werken en samen genieten

Met die motivatie stapte Ellen aan boord van de Global Mercy voor een missie van twee weken.

Hoe zag een gemiddelde werkdag er dan uit Ellen?

Onze dagen begonnen vroeg. Ik startte meestal met een veertigtal minuten sporten in de fitness, gevolgd door een uitgebreid ontbijt. Daarna verzamelden we met het internationale medische team voor de dagbriefing en trokken we naar de operatiekamers. De werkdagen waren intens. Ik begeleidde vooral orthopedische kinderoperaties, maar ook liesbreukoperaties en schildklieringrepen.

Toch draaide mijn werk niet alleen rond de operatiekamer. Omdat veel patiënten al vóór hun operatie aan boord verbleven, had ik de tijd om hen uitgebreid te leren kennen. Ik deed het anesthesiologisch vooronderzoek, bekeek de laboresultaten en screende hen voor de ingreep. Dankzij de lokale vertalers verliepen die gesprekken heel vlot. Eneuh…? Een glimlach doet vaak evenveel als woorden.”

Ook naast het werk zijn er bijzondere momenten. Na een lange werkdag aten we samen, maakten we een wandeling op het dek of speelden we een gezelschapsspel in de koffiebar. In het weekend kregen we de kans om Freetown beter te leren kennen. De veerkracht en gastvrijheid van de Sierra Leoners hebben echt indruk op mij gemaakt. Een bezoek aan het Hope Center was daarbij een absoluut hoogtepunt.

Hoewel de medische handelingen grotendeels dezelfde zijn als in België, is de context totaal anders.Wat maakte het werk zo uitdagend?

In de westerse gezondheidszorg zien we zulke vergevorderde aandoeningen bijna nooit meer. Sommige schildklierzwellingen waren zo groot dat ze de luchtpijp volledig opzij duwden. Dat vraagt bijzonder creatief en flexibel anesthesiologisch management. Elke intubatie was opnieuw een uitdaging.

Ook de internationale samenwerking vraagt wat aanpassing. Je werkt samen met chirurgen, verpleegkundigen en anesthesisten uit wel twintig verschillende landen. Iedereen brengt zijn eigen manier van werken mee. In het begin is dat even zoeken, maar uiteindelijk leer je ontzettend veel van elkaar.

Ook de werkomgeving is anders. Je werkt met moderne apparatuur, maar wel op een schip. Alleen dat maakt de ervaring al uniek.

“Niet iedereen kunnen helpen, blijft het moeilijkste”

Naast de medische uitdagingen waren er ook emotionele. Wat vond je het zwaarste?

De ethische grenzen van wat we kunnen doen. Mercy Ships maakt een enorme impact, maar de medische nood in Sierra Leone is zo groot dat je onmogelijk iedereen kunt helpen. Soms moesten we patiënten weigeren omdat ze buiten onze behandelcriteria vielen. Dat blijft enorm moeilijk.

Sommige patiënten blijven voor altijd in je geheugen gegrift. Voor Ellen is dat een jongen van zeven jaar. Hij leed aan ernstige rachitis, waardoor zijn benen zo sterk in een X-vorm stonden dat hij nauwelijks nog kon stappen en niet meer naar school kon. “Ik mocht zijn anesthesie begeleiden tijdens een urenlange, complexe orthopedische reconstructie.”

Enkele weken later kwam ze hem opnieuw tegen. “Zijn benen zaten nog in het gips, maar ze stonden kaarsrecht. Hij keek me aan met fonkelende ogen en gaf me een high five. Op zo’n moment besef je dat je niet alleen een operatie hebt uitgevoerd. Je ziet letterlijk de toekomst van een kind veranderen. Dat is onbetaalbaar.”

“Ik ben dankbaarder en geduldiger geworden”

Heeft deze ervaring jou veranderd?

Zonder twijfel. Ik heb meer leren relativeren en ben nog dankbaarder geworden voor de basisvoorzieningen die we thuis hebben. Ik ben ook geduldiger geworden en luister vandaag nog bewuster naar wat een patiënt écht nodig heeft, los van taal of cultuur. Ook de sfeer aan boord overtrof mijn verwachtingen. Er heerste een ongelooflijke verbondenheid. Iedereen kiest er bewust voor om zijn tijd en expertise in te zetten voor mensen die ze nooit eerder hebben ontmoet. Dat creëert een heel bijzondere gemeenschap.

Wat zou je tegen toekomstige vrijwilligers zeggen?

Bereid je voor op flexibiliteit. Niet alles loopt zoals je thuis gewend bent, en net daarin zit de schoonheid. Stel je open, leer van de mensen rondom je en geniet van de unieke community aan boord. Je krijgt er zoveel meer voor terug dan je ooit had verwacht.”

En zelf? Daar twijfelt ze geen seconde over. “Dit was voor mij zeker geen eenmalig avontuur. Ik hoop in de toekomst heel graag opnieuw aan boord te stappen om mijn steentje bij te dragen.”

Meer dan een vrijwilligersreis

Voor Ellen begon de reis met één overtuiging: iedereen verdient toegang tot veilige chirurgie. Ze keerde terug met veel meer dan alleen mooie herinneringen. Met nieuwe inzichten en nieuwe vriendschappen en een groter relativeringsvermogen. En ook met één beeld dat voor altijd zal blijven hangen. De glimlach van een jongen van zeven, die na zijn operatie opnieuw kon dromen van een toekomst.