Voor haar zestigste verjaardag wilde kinesitherapeut Fabienne Verdonck geen groot feest. Ze wilde iets betekenen voor mensen die nauwelijks toegang hebben tot gezondheidszorg. Wat jarenlang een verre droom bleef, werd werkelijkheid toen ze als vrijwilliger aan boord stapte van de Global Mercy in Sierra Leone. Acht weken lang begeleidde ze kinderen tijdens hun revalidatie. Ze leerde hen opnieuw stappen, maar ontdekte onderweg ook zelf hoe verrijkend het is om vertrouwde paden te verlaten.

Mijn naam is Fabienne Verdonck. Ik ben 61 jaar, woon in Diksmuide en werk al veertig jaar als kinesitherapeut. Daarvan had ik 37 jaar lang een zelfstandige praktijk. Na het plotse overlijden van mijn mama besefte ik dat het leven uit meer bestaat dan alleen maar werken. Ik stopte met mijn praktijk en ging voltijds aan de slag bij De Vleugels in Klerken, een zorgvoorziening voor kinderen en volwassenen met een beperking.

Vrijwilligerswerk doen was al jaren een droom. Door mijn gezin, mijn werk en alles wat het dagelijkse leven met zich meebrengt, kwam het er nooit van. Tot ik op televisie een reportage over Mercy Ships zag en daarna een informatieavond in Oostende bijwoonde. En hopla, die droom begon echt vorm te krijgen.

Voor mijn zestigste verjaardag wilde ik geen feest. Ik wilde mijn tijd, kennis en ervaring inzetten voor mensen die niet dezelfde toegang tot gezondheidszorg hebben als wij. Het voelde alsof dit het juiste moment was om niet langer alleen over mijn droom na te denken, maar hem ook werkelijk uit te voeren.

Opnieuw leren stappen

Van 1 maart tot 26 april 2026 werkte ik als kinesitherapeut op de revalidatieafdeling van de Global Mercy in Sierra Leone. Ik begeleidde kinderen tussen drie en twaalf jaar die een orthopedische operatie aan hun benen hadden ondergaan. Velen van hen leefden met ernstige misvormingen, zoals O-benen, X-benen of klompvoeten. Die kunnen onder meer ontstaan door een tekort aan vitamine D of calcium, of door ondervoeding.

Toen ik aan boord kwam, waren de kinderen al enkele dagen voordien geopereerd. Ze waren van de verpleegafdeling verhuisd naar de LCU, de long care unit, waar hun herstel verder werd opgevolgd. Mijn werkdag begon om acht uur en eindigde om vijf uur. Over de middag aten we meestal samen en af en toe was er zelfs tijd voor een korte siësta, gelukkig maar.

In het begin leerden we de kinderen stappen met een looprek. Daarna bouwden we geleidelijk af tot ze zonder hulpmiddel konden lopen en hun rolstoel niet langer nodig hadden. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. De meeste kinderen zaten met beide benen in het gips, van hun kleine teen tot aan hun lies.

We oefenden niet alleen het stappen, maar werkten ook aan de spieren in hun benen, buik, romp en bekken. We leerden hen rechtstaan vanop de grond, omrollen, zelfstandig in en uit bed komen, hun evenwicht bewaren, op één been staan, voetballen en trappen nemen. Ook de gangway, de hellende loopbrug die toegang geeft tot het schip, vormde een belangrijke uitdaging.

Daarbij werkten we nauw samen met de lokale day crew. Zij hielpen bij de oefeningen en vertaalden tussen het Krio en het Engels. Ook de caregivers speelden een onmisbare rol. Dat zijn meestal de mama, oma, zus of tante van het kind. Zij blijven dag en nacht in de buurt, helpen bij de dagelijkse verzorging en moedigen de kinderen aan om hun oefeningen te herhalen en regelmatig te stappen.

Wanneer de kinderen voldoende vaardigheden onder de knie hadden, verhuisden ze naar het HOPE Center, op enkele kilometers van het schip. Van daaruit keerden ze geregeld terug naar de revalidatieafdeling. Ook het herstellen en verwijderen van het gips behoorde tot ons werk. Afhankelijk van hun operatie droegen de kinderen dat gips negen tot twaalf weken.

Voor mij was bijna alles nieuw. In het begin bracht dat behoorlijk wat stress met zich mee. Maar zodra het gips verwijderd werd en je die blije gezichten zag, maakte de spanning plaats voor een enorme voldoening.

Vertrouwen komt vóór vooruitgang

Tijdens de revalidatiesessies ontstond er een hecht contact met de kinderen, hun caregivers en de lokale medewerkers. In het begin kijken kinderen de kat uit de boom. Ze moeten je leren kennen en ontdekken wat ze van je kunnen verwachten. Je moet hun vertrouwen verdienen door hen met respect te behandelen, aandacht te geven en warmte te tonen.

Geleidelijk ontstaat er een band. De dankbaarheid zit vaak in kleine gebaren: een glimlach, een knuffel of een eenvoudig dankjewel. Net die momenten blijven bij.

Mijn werk aan boord sloot voor een deel aan bij wat ik vandaag bij De Vleugels doe. Toen het gips verwijderd werd en we opnieuw aan de beweeglijkheid van de gewrichten en het stappen werkten, herkende ik dan weer veel uit mijn vroegere praktijk. Toch vroeg deze omgeving om een heel andere aanpak. Het was telkens opnieuw zoeken naar oefeningen die de kinderen motiveerden en hen hielpen vooruitgaan, zonder dat de revalidatie aanvoelde als een eindeloze herhaling.

Ook buiten het schip leerde ik Sierra Leone beter kennen. Tijdens de weekends ging ik geregeld op stap met iemand van de day crew. Zo kwam ik op plaatsen waar je als toerist nooit terechtkomt en maakte ik kennis met het dagelijkse leven en de lokale cultuur.

Op een dag bezochten we een meisje dat in een lokaal ziekenhuis geopereerd was aan dezelfde aandoening als sommige kinderen op de Global Mercy. Het verschil in omstandigheden en nazorg was immens. Op zulke momenten besef je nog sterker welke impact Mercy Ships kan hebben.

De eerste glimlach

Er zijn veel kinderen die me zijn bijgebleven, maar één meisje heeft een heel bijzondere plaats gekregen. Ze was zeven jaar en verbleef langer dan gewoonlijk in de long care unit. Ze had veel moeite met stappen en met het uitvoeren van haar oefeningen. Ze was teruggetrokken, sprak weinig en lachte bijna nooit.

Normaal gingen we vijf keer per week bij haar langs. Met toestemming van mijn verantwoordelijke besloten we haar twee keer per dag te begeleiden. Langzaam maar zeker kwam er vooruitgang. Ze begon gemakkelijker te stappen en voerde haar oefeningen steeds vlotter uit. Maar vooral haar eerste glimlach en haar woorden van dank zal ik nooit vergeten. Ook de spontane omhelzing van haar mama raakte me diep.

Toen het meisje naar het HOPE Center verhuisde, ging ik tijdens het weekend speciaal bij haar langs. Ik wilde zien hoe het met haar ging. Daar zag ik hoe ze met de andere kinderen speelde en helemaal openbloeide. Haar mama bedankte ons nogmaals voor alles wat we voor haar dochter hadden gedaan.

Na weken oefenen mocht uiteindelijk ook haar gips verwijderd worden. We hebben samen geweend en gedanst. Daarna kreeg ze een paar kleurrijke sportschoenen en sokken. Voor haar was dat een enorme beloning. Hier kunnen we ons nauwelijks voorstellen wat het betekent om altijd op slippers te lopen, zonder degelijke schoenen, en dat met benen die ernstig vergroeid zijn.

Samen werken aan hoop en genezing

De eerste dagen aan boord waren letterlijk en figuurlijk een zoektocht. Je komt terecht op een onbekende plek, tussen mensen uit verschillende landen, met uiteenlopende talen, culturen en gewoonten. Soms loop je verloren, zowel op het schip als in alles wat op je afkomt.

Toch vond ik al snel mijn weg. Iedereen stond klaar om te helpen, te luisteren en ondersteuning te bieden. Ondanks alle verschillen werkte iedereen met hetzelfde doel voor ogen: hoop en genezing brengen.

Voortdurend Engels spreken was voor mij een extra uitdaging. Door de verschillende accenten was het soms moeilijk om alles meteen te begrijpen. Vroeger durfde ik amper Engels te spreken in het openbaar, omdat ik bang was om fouten te maken. Aan boord moest ik die schroom loslaten. Ook dat gaf me uiteindelijk veel voldoening. Ik heb geleerd dat je fouten mag maken. Alleen zo kun je groeien. Wat ik in Sierra Leone zag, deed me ook opnieuw beseffen hoe dankbaar we mogen zijn voor onze gezondheidszorg. In België vinden we het vanzelfsprekend dat we terechtkunnen bij een arts, tandarts, kinesitherapeut of specialist. We hebben keuze en zorg is relatief dichtbij. Elders is dat helemaal niet zo vanzelfsprekend.

Aan het begin van mijn periode aan boord zei ik heel stellig dat ik dit geen tweede keer zou doen. Maar tegen het einde begon die overtuiging te veranderen. Waarom zou ik eigenlijk niet teruggaan? Nu ik enkele maanden thuis ben, groeit dat verlangen alleen maar. Een volgende keer zou ik graag langer blijven, zodat ik de kinderen kan begeleiden vanaf hun operatie tot het moment waarop ze opnieuw naar huis mogen.

Vrijwilligers vormen het hart van Mercy Ships. Zonder hen kunnen de ziekenhuisschepen hun werk niet doen. Iedere vrijwilliger is belangrijk, ongeacht de functie: van chirurgen en verpleegkundigen tot koks, elektriciens, kinesitherapeuten en geestelijk verzorgers.

Wie ervan droomt om vrijwilligerswerk te doen, maar nog twijfelt, wil ik daarom vooral dit meegeven: durf die stap te zetten. Soms moet je stoppen met wachten op het perfecte moment en gewoon je droom volgen.